Een noodzakelijk aspect voor de succesvolle energietransitie

Wat is een energiesysteem


Figuur 1. Een energiesysteem heeft meerdere dimensies.
Een energiesysteem omvat de hele energie-waardeketen, dus alles wat nodig is om energie van opwek naar gebruik te brengen en heeft zowel een technische, economische, juridische, milieu en sociale dimensie (zie figuur 1).

Denk bij de technologische dimensie aan technische installaties en infrastructuur (zie figuur 2). Onder de economische dimensie verstaan we zaken zoals verdienmodellen, investeringen en financierbaarheid. Verder zijn juridische aspecten van belang waaronder wet- en regelgeving, fiscale regimes, vergunningen en normering. Binnen de klimaat en milieu dimensie vallen onder meer ruimtelijke inrichting, klimaat en milieudoelen. Tot slot is er de sociaal-maatschappelijke dimensie, zoals de (rechtvaardigheid van de) verdeling van de consequenties van de energietransitie, consumentengedrag en het participatieproces voor burgers en bedrijven, oftewel de mogelijkheid om deel te nemen aan besluitvorming over de toekomstige inrichting van het energiesysteem.


Figuur 2. Overzicht componenten van de technische dimensie van een energiesysteem.
Al deze dimensies zijn aan elkaar gerelateerd. Zo kan nieuwe regelgeving, bijvoorbeeld een verlaging van belasting op elektrisch vervoer, zorgen voor een economisch effect (beter verdienmodel). Dat op zijn beurt heeft invloed heeft op consumentengedrag, waardoor het gebruik van elektrisch vervoer toeneemt. Die toename heeft dan weer impact op de technische infrastructuur (grotere vraag naar laadinfrastructuur). Een energiesysteem heeft verschillende schalen. Dat is op de eerste plaats een mondiale schaal, waarbij een leveringszekere leverantie van brandstoffen het belangrijkste proces is. Daarnaast is er een Europese schaal relevant, waar ‘interconnectie’, oftewel verbinding tussen energiesysteem van verschillende landen) het dominante proces is. Tenslotte kent het energiesysteem nationale, regionale en lokale schalen waar de energievoorziening op nationaal, regionaal of lokaal niveau centraal staan. Al deze schalen zijn direct aan elkaar gerelateerd als een ‘genest’ systeem (zie figuur 3).


Figuur 3. Het energiesysteem is een genest systeem.